Ekonomija eurozone je dobila zamah ovog proljeća. Bruto domaći proizvod (BDP) u monetarnoj zoni porastao je za 0,4% između aprila i juna, što je najbrži tempo rasta od početka 2025. godine, potvrdio je Eurostat u petak. Ova brojka predstavlja značajan preokret u odnosu na početak godine, kada je aktivnost ostala potpuno stagnirajuća, a dolazi u kontekstu sukoba na Bliskom istoku i njegovih uticaja na cijene energije.
Evropska unija u cjelini je također poboljšala svoje brojke. Statistički zavod EU potvrdio je rast od 0,5% za 27 država članica u drugom kvartalu, najsnažniji od početka 2015. godine, nakon skromnog povećanja od 0,1% zabilježenog između januara i marta. U odnosu na prethodnu godinu, sezonski prilagođeni BDP porastao je za 1% u eurozoni i za 1,2% u cijeloj EU.
Španija se ponovo ističe među glavnim ekonomijama
Španija još jednom prednjači u rastu među glavnim ekonomijama bloka , s kvartalnim rastom od 0,7%, što je za desetinu procentnog poena više nego u prvom kvartalu. Ova brojka je u oštrom kontrastu s rastom od 0,2% koji su zabilježile Njemačka, Francuska i Italija, ostavljajući špansku ekonomiju da raste više od tri puta brže od svojih glavnih partnera. U odnosu na prethodnu godinu, BDP Španije porastao je za 2,7%, što je znatno iznad njemačkih 0,9%, francuskih 0,7% i italijanskih 1%.
Nagli porast domaće potražnje bio je glavni pokretač španske ekonomije, doprinoseći kvartalnom rastu sa 0,6 procentnih poena, dok je vanjski sektor dodao dodatnih 0,1 procentni poen. Potrošnja domaćinstava porasla je za 0,7%, bruto investicije u fiksni kapital za 0,5%, a usluge su porasle za 0,8%. Industrija je napredovala za 1%, a građevinarstvo za 0,6%, što odražava prilično široku bazu za ekonomski rast.
Irska, Slovenija i Litvanija su zemlje koje najviše privlače u EU.
Pored glavnih ekonomija, Irska je zabilježila najsnažniji kvartalni rast u cijeloj EU, sa spektakularnih 3,9% , iako ovu brojku obilježava visoka volatilnost: zemlja se smanjila za 7% u prvom kvartalu i akumulirala je međugodišnji pad od 5,6%. Slovenija je slijedila sa rastom od 1,8%, a Litvanija sa 1,7% . Švedska je porasla za 1,4%, dok su Poljska i Finska porasle za 0,9%.
S druge strane, Belgija, Rumunija i Austrija zabilježile su rast od 0% u drugom kvartalu. Eurostat nije zabilježio kvartalne kontrakcije među zemljama za koje su dostupni podaci, iako su rezultati i dalje vrlo neujednačeni. Statistički zavod napominje da njegovi proračuni pokrivaju približno 99% BDP-a eurozone i EU, tako da je slika oporavka prilično robusna.
Zapošljavanje napreduje umjerenijim tempom.
Poboljšanje ekonomske aktivnosti nije se u istoj mjeri odrazilo na tržište rada. Broj zaposlenih porastao je za 0,1% i u eurozoni i u EU tokom drugog kvartala, dok je zaposlenost u oba područja porasla za 0,5% u odnosu na prethodnu godinu. Tokom prvog kvartala zaposlenost je već porasla za 0,1% u eurozoni i ostala je stabilna u cijeloj EU27.
Ova razlika između BDP-a i zaposlenosti ukazuje na to da kompanije reaguju na povećanu potražnju povećanjem produktivnosti, a ne zapošljavanjem novog osoblja, što je uobičajeno ponašanje u početnim fazama oporavka. Podaci Eurostata o zaposlenosti potvrđuju da je ubrzanje aktivnosti tokom proljeća bilo znatno jače od onog koje je uočeno na tržištu rada.
SAD i Velika Britanija su također porasle za 0,4%.
Izvan EU, najveća svjetska ekonomija također je pokazala pozitivne rezultate. Sjedinjene Američke Države su porasle za 0,4% u drugom kvartalu , što je za desetinu procentnog poena manje nego u prva tri mjeseca godine, dok je međugodišnja stopa rasta iznosila 2,1%. Ujedinjeno Kraljevstvo je, sa svoje strane, zabilježilo rast od 0,4% između aprila i juna, što je za dvije desetine procentnog poena manje nego u prethodnom kvartalu, prema podacima Zavoda za nacionalnu statistiku (ONS). Britanska ekonomija je 1,2% iznad nivoa projektovanog za isti period 2025. godine.
U Velikoj Britaniji, usluge su porasle za 0,5%, građevinarstvo za 0,3%, a proizvodnja je ostala stagnirajuća. Ove brojke potvrđuju da oporavak Evrope nije izolovan fenomen, već dio globalnog konteksta umjerenog rasta, iako s različitim stopama i sastavom među glavnim ekonomijama.
Izgledi: otpornost uz predstojeće rizike
Gledajući u naredne mjesece, izgledi predstavljaju kombinaciju ekonomske otpornosti i povećanih inflatornih pritisaka. Inflacija mjerena HICP-om u eurozoni porasla je na 2,9% u odnosu na prethodnu godinu u julu , dok je osnovna inflacija dostigla 2,5%. Prema Nomurinoj analizi, na kretanje cijena će i dalje uticati nafta i uticaj viših troškova energije, a firma očekuje da će inflacija ostati oko 3% do kraja 2026. godine.
Ovaj kontekst pojačava očekivanja promjene monetarne politike ECB-a. Nakon što je u julu zadržala kamatne stope nepromijenjenima, Nomura vjeruje da je centralna banka vrlo blizu povećanja u septembru, što bi povećalo kamatnu stopu na depozite za 25 baznih poena na 2,50%. Firma ne predviđa daljnja povećanja nakon septembra, ali ni bilo kakva smanjenja tokom prognoziranog horizonta, jer ECB prilagođava svoj monetarni plan.
U ovom scenariju, Španija i dalje ostaje glavni pokretač rasta među četiri najveće ekonomije u eurozoni. Rani pokazatelji za treći kvartal ukazuju na solidnu aktivnost: kompozitni PMI za proizvodnju porastao je za 3,2 boda na 56,5, što je najviši nivo od decembra 2024. godine. Njemačka se, s druge strane, suočava s većim kratkoročnim izazovima, uključujući niske nivoe u rijeci Rajni, što bi moglo uticati na transport i industrijsku aktivnost.
Ipak, evropska ekonomija je pokazala značajnu otpornost. Podaci za drugi kvartal oslikavaju sliku široko rasprostranjenog oporavka, pri čemu Španija jasno prednjači u odnosu na ostale velike ekonomije u bloku, a sva pažnja je usmjerena na razvoj sukoba na Bliskom istoku, cijene energije i odgovor ECB-a u narednim mjesecima.
